2011-02-16 13:29:06
Swan
Między urodą zewnętrzną, wartością naukową i walorami użytkowymi podręcznika nie posiada trwałego związku. Wybór najlepszych podręczników powinny ułatwiać nauczycielom i rodzicom recenzje. Szkoły priorytetowe i gimnazja dysponują już szeroką i jakościowo zróżnicowaną gamą podręczników. Do w wielu sytuacjach wybieranych należą z pewnością podręczniki z cyklu Wesoła szkoła i przyjaciele do nauczania wczesnoszkolnego czy krakowski podręcznik Świat w słowach i obrazach do nauczania języka polskiego w gimnazjum. Te, niemniej jednak i inne artykuły z pewnością należałoby poddać retrospektywnej ocenie z uwzględnieniem empirycznych badań nad recepcją i efektywnością dydaktyczną. Jednak nie to zadanie rysuje się jako najpilniejsze. Coraz w bardzo wielu przypadkach przy wyborze podręcznika ukazują się kwestie natury społecznej, powiązane w szczególności z ich ceną. Chcąc dopasować wymogi edukacyjne do nadziei społecznych, w tym przypadku nadziei rodziców, należałoby brać również pod uwagę najtańsze podręczniki szkolne – nie zawsze bowiem cena idzie w parze z jakością. Postanowienie kryteriów oceny podręczników jest trudne biorąc pod uwagę na interdyscyplinarną naturę dzieła podręcznikowego. W podejściu do kryteriów oceny podręczników warto wstępnie przyjąć kilka głównych wymogów. Każdy przedmiot dysponuje odrębnym materiałem naukowym i cele kształcenia w zakresie każdego z nich są odmienne. Nawet w sytuacji bliskich przedmiotów humanistycznych (historii i języka polskiego) jedynie częściowo kryteria oceny mogą być zbieżne, kilka innych zależy od specyficznych właściwości przedmiotu. Opiniowanie nowej generacji podręczników, chociażby takich jak cykl Wesoła szkoła i przyjaciele powinno służyć rentownym przemianom w sferze edukacji i wspierać reformatorskie tendencje. Zatem w równej mierze ważna jest ocena poprawności i aktualności ich treści naukowych , a ponadto zgodności z metodologią dyscypliny, jak również respektowanie teorii podręcznika jako narzędzia uczenia się. Trudności w wyborze podręczników napotykają wyjątkowo nauczyciele języka polskiego, którzy muszą w tym sprostać wymaganiom edukacyjnym z podstawy programowej czy egzaminacyjnych wytycznych. Podręczniki do języka polskiego zawierają różnorodne typy tekstów. Toteż przed dokonaniem wyboru należałoby uświadomić sobie, czy teksty realistyczne klasa pierwsza całkowicie zrozumie albo czy teksty publicystyczne będą refleksyjnie odczytywane na poszczególnych szczeblach nauczania. Należy więc obserwując podręczniki szkolne wnikać w intencje różnych rozwiązań. Istotne jest, czy bezsporne szczegóły dydaktycznego i edytorskiego sterowania uczeniem są obecne lub nieobecne w jego konstrukcji, ale również – jak służą samodzielności ucznia oraz swobodzie i celowości działań nauczyciela. Czy wyręczają obu w dostrzeganiu problemów i krępują swobodę lekcji przez swoiste dyktando agresywnej obudowy dydaktycznej, czy również ma możliwość wolą dyskretnie wspomagać pracę, odsuwając instrukcje działania od materiału tekstów? Czy mają atrakcyjnością materiału ikonicznego i kolorowych stronic pobudzać wyobraźnię i chęć czytania, czy raczej wykorzystują barwy w zaprojektowaniu sprawnego systemu informacji?